1. Gà hầm thuốc bắc – Tinh hoa ẩm thực dưỡng sinh

Trong kho tàng ẩm thực Á Đông, gà hầm thuốc bắc (hay còn gọi là gà tiềm thuốc bắc) luôn giữ một vị thế trang trọng. Không đơn thuần là một món ăn để no, đây là một bài thuốc, một liệu pháp chữa lành tự nhiên được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Nhắc đến gà hầm thuốc bắc, người ta nghĩ ngay đến hương thơm nồng nàn đặc trưng của các loại thảo mộc quyện hòa cùng vị ngọt thanh của thịt gà. Món ăn này là sự giao thoa hoàn hảo giữa ẩm thực và y học cổ truyền, mang lại tác dụng bồi bổ khí huyết, phục hồi sinh lực cực kỳ hiệu quả. Dù bạn đang mệt mỏi sau những ngày làm việc căng thẳng, hay muốn chăm sóc người thân vừa ốm dậy, một thố gà hầm nóng hổi chính là món quà quý giá nhất.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ không chỉ học cách nấu, mà còn đi sâu tìm hiểu tường tận về món ăn “quốc dân” này để bạn có thể tự tin trổ tài ngay tại gian bếp gia đình.

2. Giá trị dinh dưỡng “vàng” của gà hầm thuốc bắc

Tại sao gà hầm thuốc bắc lại được coi là “siêu thực phẩm”? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp của hai thành phần chính: Thịt gà (đặc biệt là gà ác) và các vị thuốc bắc.

2.1. Giá trị từ thịt gà ác (Gà đen)

Theo Đông y, gà ác có vị ngọt, tính bình, hơi ấm, hương vị thơm, không độc. Gà ác có công dụng tư bổ can thận, ích khí bổ huyết, tư âm thanh nhiệt. So với gà thường, gà ác có hàm lượng dinh dưỡng vượt trội:

• Protein cao: Giúp xây dựng và sửa chữa mô cơ.

• Ít Lipid: Hàm lượng chất béo và cholesterol rất thấp, tốt cho tim mạch.

• Vitamin dồi dào: Chứa nhiều Vitamin A, B1, B2, E và các khoáng chất như Kali, Natri, Canxi, Sắt, Kẽm.

2.2. Sự cộng hưởng từ các vị thuốc bắc

Khi hầm gà cùng thuốc bắc, các enzyme và nhiệt độ giúp giải phóng dược tính của thảo mộc, ngấm sâu vào từng thớ thịt. Món gà hầm thuốc bắc giúp:

• Điều hòa khí huyết: Cực tốt cho phụ nữ sau sinh hoặc người bị thiếu máu.

• An thần, ngủ ngon: Giúp giảm căng thẳng, trị chứng mất ngủ kinh niên.

• Giảm đau nhức xương khớp: Rất tốt cho người cao tuổi.

• Tăng cường đề kháng: Phòng ngừa cảm cúm và các bệnh vặt khi thời tiết giao mùa.

Lưu ý: Tác dụng của gà hầm thuốc bắc đến từ sự kiên trì và sử dụng đúng cách, không phải là thuốc chữa bệnh cấp tính nhưng là liều thuốc bổ dưỡng lâu dài.

3. Giải mã gói gia vị: Những vị thuốc nào được sử dụng?

Nhiều người thường mua gói gia vị đóng sẵn ngoài chợ để làm gà hầm thuốc bắc, nhưng để món ăn đạt đỉnh cao hương vị và công dụng, bạn nên hiểu rõ từng thành phần bên trong. Một thang thuốc chuẩn để hầm gà thường bao gồm “Thất vị bổ”:

1. Kỷ tử (Câu kỷ tử): Hạt đỏ nhỏ, vị ngọt. Tác dụng sáng mắt, bổ gan thận, chống lão hóa.

2. Đẳng sâm: Vị ngọt, tính bình. Dùng để thay thế nhân sâm với giá thành rẻ hơn, giúp bổ khí, tăng cường sức khỏe.

3. Đương quy: Mùi thơm rất đặc trưng (hơi hăng). Đây là “nhân sâm dành cho phụ nữ”, giúp bổ huyết, hoạt huyết.

4. Táo tàu (Đại táo): Quả to, màu đen hoặc đỏ thẫm. Giúp an thần, làm dịu vị thuốc, tạo độ ngọt tự nhiên cho nước hầm.

5. Ý dĩ (Hạt bo bo): Hạt màu trắng đục. Giúp kiện tỳ, lợi thấp, tốt cho tiêu hóa.

6. Hoài sơn (Củ mài): Màu trắng, thái lát. Tác dụng bổ tỳ vị, bổ thận.

7. Hạt sen: Giúp an thần, trị mất ngủ, bồi bổ cơ thể.

Ngoài ra, tùy khẩu vị, bạn có thể thêm Thục địa (làm đen nước, bổ huyết), Hoàng kỳ (bổ khí) hoặc Long nhãn (ngọt, an thần).

4. Cách chọn nguyên liệu tươi ngon chuẩn chuyên gia

Để có nồi gà hầm thuốc bắc ngon, 80% quyết định nằm ở khâu chọn nguyên liệu.

4.1. Chọn gà

Có hai loại gà thường được dùng: Gà ác và Gà ta (gà ri).

• Gà ác: Đây là lựa chọn số 1. Hãy chọn những con gà còn nhỏ, khoảng 300g – 500g/con. Gà ác chuẩn phải có da màu đen, lông trắng (hoặc đen), xương đen và thịt cũng đen. Ức gà nhỏ nhưng săn chắc. Tránh mua gà quá to vì có thể là gà lai, thịt sẽ bở và kém dinh dưỡng.

• Gà ta (Gà ri): Nếu không ăn được gà ác, hãy chọn gà ta mái tơ hoặc gà ri khoảng 1kg – 1.2kg. Chọn con có da vàng óng tự nhiên, ức đầy, bấm nhẹ vào thấy độ đàn hồi tốt, không bị trơn nhớt.

4.2. Chọn thuốc bắc

• Nên mua ở tiệm thuốc Đông y: Thay vì mua gói đóng sẵn trong siêu thị (thường bị khô hoặc mốc), hãy ra tiệm thuốc bắc bốc một thang “hầm gà”. Thuốc mới sẽ có mùi thơm nồng, màu sắc tươi sáng, không bị xỉn màu hay có mùi hôi mốc.

• Kiểm tra kỷ tử và táo tàu: Đây là hai vị dễ bị hỏng nhất. Kỷ tử phải đỏ tươi, dẻo; táo tàu phải khô ráo, không bị mọt.

5. Hướng dẫn cách làm gà hầm thuốc bắc trứ danh (Công thức gốc)

Đây là công thức gà hầm thuốc bắc chuẩn vị, giữ trọn vẹn dưỡng chất nhất bằng phương pháp hầm cách thủy.

Chuẩn bị nguyên liệu

• Gà ác: 1 con (khoảng 500g)

• Gói gia vị thuốc bắc: 1 gói (Kỷ tử, đương quy, đẳng sâm, táo tàu, hoài sơn, ý dĩ, hạt sen…)

• Gừng tươi: 1 nhánh

• Rượu trắng (hoặc rượu Mai Quế Lộ): 2 muỗng canh

• Ngải cứu (tùy chọn): 1 nắm nhỏ

• Gia vị: Muối, hạt nêm, đường phèn (ít), nước mắm ngon.

• Nước dừa tươi (bí quyết cho nước ngọt thanh): 1 quả.

Quy trình thực hiện

Bước 1: Sơ chế và khử mùi tanh của gà

Gà mua về làm sạch lông tơ. Để món gà hầm thuốc bắc không bị tanh, bạn dùng muối hạt và gừng đập dập chà xát khắp mình gà (cả trong lẫn ngoài). Sau đó rửa sạch lại bằng nước.

• Mẹo nhỏ: Rửa gà lần cuối bằng một chút rượu trắng, để ráo. Rượu giúp khử mùi tanh triệt để và làm thịt gà thơm hơn khi hầm.

Bước 2: Sơ chế các vị thuốc bắc

• Rửa sạch các vị thuốc bắc dưới vòi nước chảy để loại bỏ bụi bẩn.

• Ngâm hạt sen và ý dĩ trong nước ấm khoảng 15-20 phút cho nở mềm.

• Đối với táo tàu và đẳng sâm, nếu quá to có thể cắt khúc.

Bước 3: Tẩm ướp gà

Cho gà vào bát lớn, ướp cùng 1 thìa cà phê hạt nêm, 1/2 thìa cà phê muối, 1 chút tiêu và 1 thìa rượu trắng. Xoa đều gia vị lên thân gà và để ngấm trong 20 phút.

• Lưu ý: Không nên ướp quá mặn vì nước hầm cần vị ngọt thanh tự nhiên.

Bước 4: Hầm gà (Kỹ thuật hầm cách thủy)

Đây là bước quan trọng nhất quyết định thành bại của món gà hầm thuốc bắc.

1. Chuẩn bị một thố sứ hoặc nồi đất có nắp đậy.

2. Xếp một lớp ngải cứu (nếu dùng) hoặc một phần thuốc bắc xuống đáy thố.

3. Đặt gà vào giữa thố.

4. Rải đều phần thuốc bắc còn lại (kỷ tử, táo tàu, hạt sen…) xung quanh gà và nhét một ít vào bụng gà.

5. Đổ nước dừa tươi vào thố sao cho ngập mặt gà. Nếu thiếu nước, có thể thêm nước lọc. Nước dừa giúp nước hầm ngọt thanh mà không cần nhiều đường hay bột ngọt.

6. Đậy kín nắp thố. Đặt thố vào một nồi nước sôi lớn hơn để hầm cách thủy.

Bước 5: Canh lửa và thời gian

• Đun lửa lớn cho nước trong nồi bên ngoài sôi, sau đó hạ lửa nhỏ liu riu.

• Hầm liên tục trong khoảng 1.5 đến 2 tiếng đối với gà ác. Nếu dùng gà ta to hơn, thời gian có thể lên đến 3 tiếng.

• Kiểm tra: Dùng đũa xăm nhẹ vào đùi gà, nếu thấy thịt mềm, róc xương dễ dàng là đạt.

Bước 6: Thành phẩm

Món gà hầm thuốc bắc đạt chuẩn khi nước dùng trong, có màu nâu đỏ đẹp mắt. Thịt gà mềm tan trong miệng nhưng không bị nát. Mùi thơm của thuốc bắc lan tỏa, vị ngọt của thịt gà và nước dừa hòa quyện, hơi nhẫn nhẹ của đương quy nhưng hậu vị lại rất ngọt.

6. 3 Biến tấu độc đáo của món gà hầm thuốc bắc

Ngoài công thức truyền thống, bạn có thể thay đổi một chút nguyên liệu để tạo ra hương vị mới lạ hơn, phục vụ các mục đích sức khỏe khác nhau.

6.1. Gà hầm thuốc bắc hạt sen

Biến tấu này tập trung vào công dụng an thần, trị mất ngủ.

• Cách làm: Tăng lượng hạt sen lên gấp đôi. Bỏ tâm sen để tránh vị đắng (hoặc giữ lại nếu bạn chịu được đắng để tăng hiệu quả ngủ ngon).

• Hương vị: Vị bùi bùi của hạt sen làm nước dùng trở nên béo nhẹ và thơm dịu dàng hơn.

6.2. Gà hầm thuốc bắc ngải cứu

Đây là bài thuốc tuyệt vời cho phụ nữ bị đau bụng kinh hoặc người hay đau đầu.

• Cách làm: Chọn ngải cứu non, rửa sạch. Có thể chần sơ ngải cứu qua nước sôi để giảm bớt vị đắng gắt trước khi cho vào hầm cùng gà.

• Hương vị: Vị đắng đặc trưng của ngải cứu hòa cùng vị ngọt của gà tạo nên sự cân bằng thú vị. Ai đã ăn quen sẽ rất “nghiện” món này.

6.3. Lẩu gà hầm thuốc bắc

Khi bạn muốn biến món ăn tẩm bổ thành một bữa tiệc gia đình.

• Cách làm: Thay vì hầm cách thủy từng thố nhỏ, bạn hầm gà trong nồi lớn với nhiều nước hơn. Bổ sung thêm các loại nấm (nấm hương, nấm đông cô, nấm kim châm) và rau xanh (rau muống, mồng tơi, ngải cứu).

• Thưởng thức: Nhúng rau và nấm vào nước lẩu gà thuốc bắc, ăn kèm bún hoặc mì trứng.

7. Bí quyết “nhà nghề” để món gà hầm không bị tanh, nước trong

Nhiều chị em nội trợ e ngại nấu gà hầm thuốc bắc vì sợ mùi tanh hoặc nước bị đục. Hãy ghi nhớ những bí mật sau:

• Chần gà (Blanching): Trước khi ướp, bạn có thể chần sơ gà qua nước sôi có pha chút gừng trong 2 phút. Việc này giúp loại bỏ bọt bẩn và máu thừa, giúp nước hầm trong vắt.

• Không mở nắp nhiều lần: Khi hầm cách thủy, việc giữ kín hơi là rất quan trọng. Mở nắp nhiều lần làm mất nhiệt và bay mất mùi thơm quý giá của thuốc bắc.

• Xử lý đương quy: Đương quy có mùi rất nồng. Nếu bạn nấu cho trẻ em hoặc người không quen mùi thuốc bắc, hãy giảm lượng đương quy xuống hoặc nướng sơ qua trước khi hầm.

• Dùng nồi nấu chậm (Slow Cooker): Nếu không có thời gian canh lửa, nồi nấu chậm là “trợ thủ đắc lực”. Chỉ cần cho tất cả vào nồi, chọn chế độ “Low” và để qua đêm (6-8 tiếng), thịt gà sẽ mềm như bơ mà không bị nát.

8. Những ai nên và không nên ăn gà hầm thuốc bắc?

Dù gà hầm thuốc bắc rất bổ, nhưng theo Đông y, “bổ quá hóa hại” nếu dùng sai đối tượng.

Ai nên ăn?

• Người mới ốm dậy: Cần phục hồi năng lượng nhanh chóng.

• Phụ nữ mang thai và sau sinh: Giúp an thai (cần tư vấn bác sĩ về thành phần thuốc bắc cụ thể như hạn chế ý dĩ, ngải cứu trong 3 tháng đầu), lợi sữa, bổ huyết.

• Người già: Người bị suy nhược, đau lưng mỏi gối, ăn ngủ kém.

• Người làm việc trí óc: Căng thẳng, mệt mỏi, thị lực giảm sút.

Ai nên hạn chế hoặc kiêng ăn?

• Người bị cao huyết áp: Một số vị thuốc như nhân sâm, hoàng kỳ có tính thăng dương, có thể làm tăng huyết áp. Cần điều chỉnh liều lượng.

• Người đang bị viêm nhiễm cấp tính: Đang sốt cao, viêm phổi, ho đờm vàng… Lúc này tà khí đang thịnh, ăn đồ quá bổ sẽ giữ tà khí lại trong người (bế môn lưu khấu), làm bệnh lâu khỏi hơn.

• Người bị rối loạn tiêu hóa: Đang bị tiêu chảy, đầy bụng không nên ăn vì món này nhiều chất đạm và béo, gây khó tiêu.

• Bệnh nhân gút (Gout): Nước hầm xương và thịt có chứa nhiều purin, không tốt cho người bệnh gút.

9. Câu hỏi thường gặp (FAQ) về gà hầm thuốc bắc

Q: Gà hầm thuốc bắc ăn bao nhiêu lần một tuần là đủ? A: Với người bình thường muốn bồi bổ, nên ăn 1-2 lần/tuần. Không nên ăn liên tục hàng ngày để tránh thừa chất, gây béo phì hoặc nóng trong người.

Q: Tại sao gà hầm thuốc bắc của tôi bị chua? A: Nguyên nhân chính thường do Kỷ tử hoặc Táo tàu kém chất lượng, bị mốc hoặc đã được tẩm hóa chất bảo quản chua (lưu huỳnh). Hoặc do bạn cho quá nhiều kỷ tử. Hãy nếm thử kỷ tử trước khi nấu, và mua ở địa chỉ uy tín.

Q: Có thể dùng nồi áp suất để hầm gà không? A: Có thể. Nồi áp suất giúp tiết kiệm thời gian (chỉ mất khoảng 20-30 phút). Tuy nhiên, hầm bằng nồi áp suất nước thường đục hơn và vị thuốc bắc không ngấm sâu “thấm thía” bằng phương pháp hầm cách thủy truyền thống.

Q: Gà ác hay gà ta hầm thuốc bắc tốt hơn? A: Về mặt dược tính và dinh dưỡng, gà ác hầm thuốc bắc tốt hơn. Nhưng nếu bạn muốn ăn nhiều thịt và thích độ dai của da gà, gà ta là lựa chọn thay thế phù hợp.

Gà hầm thuốc bắc không chỉ là một món ăn, đó là sự quan tâm, là tình yêu thương được gửi gắm trong từng thìa nước súp ngọt ngào. Hy vọng với bài viết cực kỳ chi tiết này, bạn đã nắm trọn bí kíp để chế biến món ăn “thần dược” này ngay tại nhà.

Đừng để những gói gia vị thuốc bắc làm khó bạn. Hãy bắt tay vào bếp, chọn một con gà thật tươi, nêm nếm bằng cả tấm lòng, và bạn sẽ thấy sức khỏe của bản thân cùng gia đình được cải thiện rõ rệt qua từng bữa ăn.

Bạn đã sẵn sàng trổ tài chưa? Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về công thức hay cách chọn nguyên liệu, hãy để lại bình luận bên dưới, chúng tôi sẽ giải đáp ngay lập tức! Chúc các bạn thành công và ngon miệng!

Tổng Hợp 5 Cách Nấu Canh Măng Chua Ngon “Bất Bại” – Đậm Đà Vị Việt

Cà Ri Gà: Tuyệt Chiêu Nấu Món Ngon Đậm Đà, Chuẩn Vị “Bếp Nhà” Nhất 2025